Rafineri Konfigürasyonu Belirlemek

Daha önceki blogumda da belirtiğim gibi rafineri konfigürasyonunu belirlemek için yapılan fizibilite çalışmalarında “Lineer Programlama” kullanılır. Lineer programlamaya giriş yapmadan önce lineer programlamanın yazılımlarla yapıldığını belirtelim.

Petrol rafinerisinde, petrokimya tesislerinde ve proses endüstrilerinde kullanılan bir kaç tane lineer programlama yazılımı vardır. Bunların ençok kullanılanları:

• AspenTech’in Process Industries Modelling System’i (PIMS)
• Honeywell’in Refinery and Petrochemical Modelling System’i (RPMS)
• Haverly Systems’in GRTMPS’si

dir.

Yukarıdaki yazılımlar konfigürasyon belirleme ve stratejik planın ötesinde rafinerilerde yıllık/aylık üretim planları ve ekonomik optimizasyon yapmada da kullanılır. Esas doğuş amaçları da yıllık/aylık üretim planı yaparken hampetrol türü ve miktarı belirlemektir.

Biz bu yazımızda konfigürasyon belirleme üzerinde duracağız.

Rafineri Kurmadan Önce!

Rafineri kurarken, rafineri devreye girdiğinde işletmeyi ve karlılığı etkileyecek göz önünde tutulması gereken bir çok mühendislik ve iş değişkeni vardır. Hesaba katılmamış bir tank ihtiyacı veya eksik bir boru hattı özellikle de ünite daha da kötüsü tümden tesis duruşu gerektiriryorsa önemli bir marj kaybına sebep olabilir. Mümkün olan bütün mühendislik ve işle ilgili değişkenleri tespit edebilmek için genellikle grup çalışmaları yapılır. Çalışma grubu çeşitli disiplinlerden profesyonelleri içermeli ama grubun bölünmesine veya ayrıntıların kaybolmasına sebep olacak kadar da büyük olmamalıdır. 5-9 kişi arası bir grup yeterlidir. Daha ilk çivi çakılmadan kağıt üzerinde bir değerlendirme yapmak gerekir. Kağıt üzerinde değerlendirmeler çeşitli araçlar kullanılarak yapılır.

Bu araçlardan ençok kullanılanı lineer programlamadır. Lineer programlama yatırıma karar verme (fizibilite) aşamasında rafineri yapılandırmasını (konfigürasyon) belirlemede kullanılır, hem de günümüz “büyü yada yok ol!” dünyasında master/stratejik plan (5-10 yıllık) yapmada kullanılır.

Diğer bir araç da similatörlerdir. Simülatörler boru hatlarından tutun da damıtma kolonları, karmaşık dönüşüm reaksiyonları ve tank hareketleini benzetmede veya operatör eğitimlerinde kullanılır. Simülatörler daha çok yatırım kararı alındıktan sonra proje aşamasında mühendislik ve lisansör firmalar tarafından kullanılır.

İşin mühendislik ve para kısmının yanında rafineriyi fiziksel olarak kurulmaya başlamadan önce bazı iş süreçlerini ve organizasyonel yapıyı da kurmak gerekir. Preto kuralı burada da geçerlidir. İşin %25-30′u araç, gereç ve ekipmandır kalan %70-75‘i ise insandır. Daha doğrusu insanlardan oluşan organizasyonel yapı ve iş süreçleridir.  Cümlemi şöyle düzeltmek isterim: En doğru ve güzel işler, iyi bir  organizasyonel yapı ve entegre iş süreçleri ile gerçekleştirilebilir.